(Bijgewerkt op: 02-09-2006)
Groot wantrouwen tussen directie en OR:
Bij strategische veran-deringen binnen grote ondernemingen wordt de manier van communicatie tussen bestuurder en ondernemingsraad vaak onderschat. Hierbij is het dialoogmodel het meest efficiënt en effectief. Dit blijkt uit kwalitatief onderzoek van organisatieadviesbureau Berenschot onder verschillende grootbedrijven, waaronder ABN Amro Bank, Heijmans, TPG en Heineken. In het dialoogmodel informeert de bestuurder de ondernemingsraad vroegtijdig over de strategische verandering. Belangrijk hierbij is het onderlinge vertrouwen. In een confrontatiemodel daarentegen informeert de bestuurder de ondernemingsraad zo laat mogelijk over de strategische verandering. De partijen wantrouwen elkaar en zijn vooral gericht op maximalisatie van de korte termijn eigen belangen. Het dialoogmodel leidt er vaker toe dat zowel de bestuurder als de ondernemingsraad een groot gedeelte van de vooraf gestelde doelen behalen. Hoewel Nederland sinds het poldermodel gericht is op de dialoog, blijkt dat bij veel grootbedrijven de communicatie tussen OR en bestuur vaker gebaseerd is op confrontatie. Hierdoor blijven kansen liggen.(Bron: Managers Online Managersonline.nl/ 20060831)
Steeds meer bedrijven hebben een ondernemingsraad (OR). Grotere bedrijven hebben vaker een OR dan kleinere, maar die laatste groep haalt de achterstand in. Dit blijkt uit een onderzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. 76% van de bedrijven met 50 of meer werknemers heeft er één. In 2002 lag dat percentage nog op 71%. Bij de ondernemingen met tussen 50 en 100 medewerkers nam volgens het onderzoek het aandeel met een OR toe van 61% tot 69%. Van de bedrijven met meer dan 200 werknemers heeft zelfs 96% een OR. Volgens de wet moet elk bedrijf met 50 of meer medewerkers een OR hebben. De werkgever is hiervoor verantwoordelijk. Als een werkgever weigert een OR in te stellen, kunnen werknemers of een vakbond vragen om bemiddeling van een zogeheten bedrijfscommissie. Dit is een bemiddelende instelling met vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers. Als dit niet helpt, kan de kantonrechter worden ingeschakeld. Ondernemingen met tot 50 personeelsleden kunnen vrijwillig een OR opzetten. Dit heeft 18% van deze bedrijven gedaan. Als alternatief kunnen ze een personeelsvertegenwoordiging instellen. Ondernemers die positief zijn over de OR, volgens het onderzoek 93%, gaan hun collega's helpen die er mee worstelen.
(Bron: Managers Online Managersonline.nl/ 20060403)
De organisatie centraliseren is uit:
Na een periode van centralisatie, willen de grote Europese ondernemingen weer centraliseren, door de beslissingsbevoegdheid van managers zo laag mogelijk in de organisatie te leggen. Deze conclusie trekt Roland Berger Strategy Consultants in een onderzoek naar de trends op dit gebied. Momenteel verwacht tweederde van de onderzochte bedrijven een toename van decentralisatie. Ruim de helft van de organisaties is zelfs al bezig met het doorvoeren ervan. Nog geen zes jaar geleden was centraliseren dé trend. De economische crisis zorgde ervoor dat organisaties de greep op hun bedrijf wilde verstevigen. Door meer verantwoordelijkheden centraal te houden, konden kosten worden gereduceerd. Een andere maatregel die toen veel werd gekozen was het inzetten van shared services. De kosten zijn inmiddels verlaagd en met het aantrekken van de economie focussen bedrijven zich meer op groei. Bestuurders hebben daarom weer meer behoefte aan ondernemerschap op lagere niveaus, waardoor decentralisatie een logische stap is. Volgens Roland Berger Consultants Strategy krijgen managers daarmee niet alleen meer verantwoordelijkheid over het bedrijfsresultaat, ze krijgen ook meer vrijheid om het resultaat te beïnvloeden.(Bron: Management Team Management Team.nl/ 20060313)
Aanzien financieel manager verbeterd:
Door het veeleisender worden van de financiële rapportage is de positie van de financieel manager verbeterd. Dit blijkt uit een internationaal onderzoek uitgevoerd door Robert Half Management Resources in elf landen bij 1765 internationale financieel managers. Doordat er meer eisen worden gesteld aan de financiële rapportage hebben Finance Managers het gevoel dat hun rol vooral die van een adviseur is geworden. In Nederland heeft 73% van de managers deze mening tegenover 31% in Frankrijk, 58% in Duitsland en 57% in België. Hoewel in andere landen de rol van adviseur minder is dan in Nederland, vinden de meeste financieel managers (55%) in alle landen dat ze serieuzer worden genomen dan twee jaar geleden. In Nederland deelt 46% deze mening. Het werk van financieel managers is uitdagender geworden. Internationaal zegt 44% van de respondenten dat de financiële rapportage hun functie veel meer heeft verrijkt en hun ontwikkeling heeft gestimuleerd. Een aantal functies, zoals de functie van controller, accountant, internal auditor en CFO is voor veel financieel managers uitdagender geworden.(Bron: Managers Online Managersonline.nl/ 20060215)
OR buitenspel bij ontslagprocedures:
De ondernemingsraad in bedrijven heeft straks waarschijnlijk geen rol van betekenis meer bij grote ontslagprocedures. Dat is het gevolg van het versoepelen van het ontslagrecht door minister De Geus van Sociale Zaken. Hoe werkgevers en werknemers omgaan met grote ontslagrondes, zal voortaan vermoedelijk al in de CAO worden vastgelegd. Het kabinet wil het ontslagrecht bij reorganisaties flexibiliseren. Het huidige stelsel van het anciënniteitbeginsel (last in, first out) vindt zij te star. Wanneer deze voorstellen in de arbeidswetgeving worden opgenomen, heeft dat gevolgen. Zo zullen werkgevers steeds vaker ontslagregelingen contractueel met eigen criteria in een CAO willen vastleggen. Dat betekent dat de ondernemingsraad op terrein buitenspel gezet zal worden.
Bedrijven onderschatten belang behoorlijk IT-bestuur:
Nederlandse bedrijven onderschatten het belang van behoorlijk IT-bestuur voor de continuïteit van de onderneming. Hoewel de meeste ondernemingen een duidelijk beleid voor IT-governance en informatiebeveiliging kennen, besteden de bedrijven op strategisch niveau weinig aandacht aan IT en maakt het beheer ervan in beperkte mate onderdeel uit van het totale ondernemingsbestuur. Daarnaast ontbreekt veelal een duidelijke visie op IT-bestuur. De bedrijven vertrouwen op de beveiliging van hun IT-systemen, maar voor dit vertrouwen is nauwelijks enige grond. Dit blijkt uit onderzoek van KPMG onder Nederlandse CFO's en IT-managers naar het beheer van informatietechnologie bij de ondernemingen.
Meeste ondernemingsraden functioneren slecht:
Zo'n 15% van de ondernemingsraden (OR) die op cursus gaan, functioneert goed. Circa 30% doet het minder en de resterende 55% is zo marginaal bezig dat de medezeggenschap amper functioneert. Deze conclusie komt van Harry van den Tillaart, onderzoeker bij het Nijmeegse ITS en het GBIO (Gemeenschappelijk Begeleidingsinstituut Ondernemingsraden). Hij baseert zich op de cijfers van een groot onderzoek (Scholing, begeleiding en ondersteuning van ondernemingsraden) onder ruim 9.000 ondernemingsraden en hun bestuurders uit 2002. Hij schat dat van de circa 15.000 ondernemingsraden er zo'n 6.000 zijn die nooit van hun scholingsrecht gebruikmaken. In vakkringen noemt men deze groep "de onderkant van de medezeggenschap". In opdracht van het GBIO begint Tillaart binnenkort met een onderzoek om de drie bovengenoemde groepen OR'en gedetailleerder in kaart te brengen.